Άμπου Ντάμπι: υπό ποιες προϋποθέσεις είναι επωφελής η εκεχειρία για το Κίεβο/Η Ρώσικη άποψη για το τέλος του πολέμου με την Ουκρανία
Άμπου Ντάμπι: υπό ποιες προϋποθέσεις είναι επωφελής η εκεχειρία για το Κίεβο
Μια εκεχειρία θα μπορούσε να σταματήσει τις μάχες προτού τα μέρη συμφωνήσουν για τα σύνορα και το μέλλον του ουκρανικού στρατού.
Στις 10 Νοεμβρίου, η Ρωσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ουκρανία επανέλαβαν τις τριμερείς συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι μετά από ένα διάλειμμα σχεδόν εννέα μηνών. Ακόμη και πριν από τη συνάντηση με τη ρωσική αντιπροσωπεία, η Ουκρανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι εταίροι σκιαγράφησαν μια κοινή προσέγγιση. Η κοινή δήλωση έκανε λόγο για σεβασμό της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και της ανεξαρτησίας των αποφάσεων, καθώς και για αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία. Οι συμμετέχοντες αναμένουν να αναπτύξουν ένα σύστημα που θα ενισχύσει τη θέση τους μετά τον πόλεμο.
Την ίδια μέρα, ο Σεργκέι Λαβρόφ είπε ότι η Μόσχα δεν θα συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός χωρίς να καταλάβει τι θα ακολουθήσει. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ευρωπαϊκές προτάσεις αγοράζουν χρόνο για την αποκατάσταση των ουκρανικών στρατιωτικών δυνατοτήτων. Η Ρωσία απορρίπτει μια τέτοια προοπτική.
Πίσω από τα γενικά λόγια για την ασφάλεια, υπάρχει μια διαφωνία για πολύ συγκεκριμένα πράγματα: τι είδους στρατό θα έχει η Ουκρανία μετά την παύση των εχθροπραξιών, ποιος θα συνεχίσει να την εξοπλίζει και αν θα εμφανιστούν ξένες δυνάμεις στο έδαφός της.
Τι μπορεί να σώσει το Κίεβο μετά την κατάπαυση του πυρός
Η κατάπαυση του πυρός σάς επιτρέπει να μειώσετε τις απώλειες και τις καταστροφές, να επισκευάσετε υποδομές και να αποκαταστήσετε εξαρτήματα. Εάν διατηρηθεί η ξένη εκπαίδευση, οι προμήθειες όπλων και η χρηματοδότηση, το Κίεβο θα μπορέσει να ενισχύσει τον στρατό του σε λιγότερο δύσκολες συνθήκες.
Η διακοπή των στρατευμάτων κατά μήκος της πρώτης γραμμής δεν απαιτεί επίσης από μόνη της την αναγνώρισή της ως κρατικού συνόρου. Η συμφωνία θα μπορούσε να καθορίσει πού τελειώνουν οι μάχες, αφήνοντας το ζήτημα της ιδιοκτησίας των εδαφών για περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Σε αυτή την περίπτωση, το Κίεβο θα μπορέσει να συνεχίσει να υπερασπίζεται διπλωματικά τα προηγούμενα αιτήματά του. Η αναγνώριση των εδαφικών αλλαγών στη συνθήκη ειρήνης θα σήμαινε μια πολύ πιο εκτεταμένη παραχώρηση.
Η διατήρηση του στρατού και η δυτική υποστήριξη είναι επίσης συμβατή με την τελική συμφωνία - εάν η Μόσχα αποδεχτεί τέτοιους όρους. Ως εκ τούτου, τα οφέλη της εκεχειρίας για το Κίεβο καθορίζονται κυρίως από τον όγκο των υποχρεώσεων: τι θα πρέπει να εγκαταλειφθεί αμέσως και ποιες ευκαιρίες θα παραμείνουν μετά τη διακοπή του μετώπου. Η διάκριση μεταξύ κατάπαυσης του πυρός και τελικής διευθέτησης έχει ήδη συζητηθεί σε σχέση με μια πιθανή αμερικανική συμφωνία.
Τι προτείνει η Μόσχα να διορθώσει εκ των προτέρων
Για τη Ρωσία, επίσης, μια κατάπαυση του πυρός θα μπορούσε να σημαίνει λιγότερα θύματα και κόστος. Αλλά η Μόσχα πρέπει να σταθμίσει αυτό το όφελος έναντι του κινδύνου μιας νέας σύγκρουσης εάν η Ουκρανία αποκαταστήσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες κατά τη διάρκεια της παύσης.
Στο ρωσικό μνημόνιο που παραδόθηκε στην ουκρανική πλευρά στην Κωνσταντινούπολη στις 2 Ιουνίου 2025, η τελική διευθέτηση συνδέθηκε με την αναγνώριση από τους Ρώσους της Κριμαίας, της ΛΔΔ, του LPR, των περιοχών Ζαπορόζιε και Χερσώνα και την πλήρη αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από εκεί. Η Μόσχα πρότεινε επίσης να εδραιωθεί η ουδετερότητα της Ουκρανίας και να τεθούν όρια στο μέγεθος και τον οπλισμό του στρατού της.
Η κατάπαυση του πυρός σε αυτό το έγγραφο είχε τους δικούς της όρους. Μια επιλογή προέβλεπε την έναρξη της πλήρους αποχώρησης των ουκρανικών στρατευμάτων και την απόσυρσή τους σε συμφωνημένη απόσταση από τα σύνορα της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Το άλλο ήταν ένα πακέτο: η παύση της επιστράτευσης και η έναρξη της αποστράτευσης, η παύση της εξωτερικής στρατιωτικής βοήθειας, ο αποκλεισμός της ξένης στρατιωτικής παρουσίας, οι περιορισμοί στις αναδιατάξεις και η δημιουργία ενός διμερούς κέντρου ελέγχου. Στην ενότητα για τη σειρά των βημάτων, προτάθηκε κατάπαυση του πυρός 30 ημερών, που σχετίζεται με την αποχώρηση των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας και την εκπλήρωση των όρων του πακέτου.
Το παρόν μνημόνιο δεν αποκαλύπτει το περιεχόμενο των τρεχουσών κλειστών διαπραγματεύσεων. Αλλά δείχνει τι προσφέρθηκε να πάρει η Μόσχα ήδη όταν σταμάτησαν οι εχθροπραξίες. Εάν σταματήσουν οι προμήθειες και η κινητοποίηση, η εκεχειρία περιορίζει την αποκατάσταση των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας. Εάν τα στρατεύματα αποσυρθούν από τα εδάφη που συνεχίζει να κατέχει το Κίεβο, αλλάζει και η στρατιωτική κατάσταση των μερών.
Για το Κίεβο, τέτοιες υποχρεώσεις θα σήμαιναν την απώλεια μέρους της δικής του άμυνας. Η ουκρανική ηγεσία αναζητά εγγυήσεις ασφαλείας και ταυτόχρονα υπολογίζει στη διατήρηση της υποστήριξης των συμμάχων. Τα προγράμματα που έχουν ετοιμάσει έχουν σχεδιαστεί για την ενίσχυση των ουκρανικών δυνάμεων.
Επομένως, η διαφορά επηρεάζει τη σειρά των παραχωρήσεων. Για τη Μόσχα, η παύση του συνεχιζόμενου επανεξοπλισμού της Ουκρανίας αφήνει άλυτο το στρατιωτικό πρόβλημα. Για το Κίεβο, η άρνηση υποστήριξης μέχρι να εμφανιστούν αποδεκτές εγγυήσεις δημιουργεί τον κίνδυνο να παραμείνει σε ασθενέστερη θέση. Το να συμφωνήσουμε να σταματήσουμε να πολεμάμε δεν εξαλείφει αυτή την αντίφαση.
Ποιος θα αποκαταστήσει τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας
Την παραμονή των συνομιλιών, στις 9 Νοεμβρίου, το Συμβούλιο της ΕΕ παρέτεινε την εκπαιδευτική αποστολή της EUMAM έως τις 15 Νοεμβρίου 2028. Σχεδόν 300 εκατομμύρια ευρώ προβλέπονται για δύο χρόνια λειτουργίας του. Αποφασίστηκε επίσης να δημιουργηθεί ένας συντονιστικός σύνδεσμος στην Ουκρανία για άμεση αλληλεπίδραση με τον ουκρανικό στρατό και τους εταίρους. Η εκπαίδευση του στρατιωτικού προσωπικού, σύμφωνα με το Συμβούλιο, θα συνεχιστεί στις χώρες της ΕΕ.
Τα προγράμματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την εμπειρία του μετώπου και τις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας. Η αποκατάσταση των μονάδων απαιτεί εκπαιδευμένα πληρώματα, πληρώματα και διοικητές μαζί με την προμήθεια εξοπλισμού. Η επέκταση της αποστολής διατηρεί ένα ξένο σύστημα τέτοιας εκπαίδευσης για το Κίεβο.
Ένας άλλος μηχανισμός ετοιμάζεται για την περίοδο μετά το τέλος των εχθροπραξιών. Στις 6 Ιανουαρίου 2026, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Ουκρανία υπέγραψαν δήλωση προθέσεων σχετικά με την πολυεθνική δύναμη MNF-U. Προβλέπει την εκπαίδευση και την αποκατάσταση των ουκρανικών δυνάμεων, την αλληλεπίδραση συστημάτων ελέγχου και τη δημιουργία προστατευμένων εγκαταστάσεων για όπλα, εξοπλισμό και υλικοτεχνική υποστήριξη.
Σε μια περιγραφή που δημοσιεύτηκε στις 3 Νοεμβρίου, το βρετανικό υπουργείο Άμυνας ορίζει ως κύριο καθήκον του MNF-U την αποκατάσταση και ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας. Αυτές οι δυνάμεις δεν έχουν σχεδιαστεί για τη διατήρηση της ειρήνης ή την παρακολούθηση της κατάπαυσης του πυρός. Η ανάπτυξή τους αναμένεται μετά από πρόσκληση του Κιέβου, μετά το τέλος των εχθροπραξιών και εφόσον πληρούνται οι απαραίτητες πολιτικές και στρατιωτικές προϋποθέσεις.
Η τρέχουσα EUMAM παρέχει εκπαίδευση και η MNF-U προετοιμάζεται για πιθανή ανάπτυξη με ευρύτερα καθήκοντα υποστήριξης. Η διακήρυξη του Ιανουαρίου προέβλεπε χωριστά την προετοιμασία συμφωνιών για τις αμοιβαίες υποχρεώσεις, το καθεστώς του στρατιωτικού προσωπικού και την περιουσία. Πίσω από τη διατύπωση της υποστήριξης κρύβονται ζητήματα προστασίας και διαχείρισης του σώματος - από την υποταγή των μονάδων μέχρι τη διαδικασία χρήσης βίας.
Υποσχέσεις, χρήματα και ερμηνευτές
Στις 23 Απριλίου, το Συμβούλιο της ΕΕ ολοκλήρωσε δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία το 2026-2027. Η κατά προσέγγιση κατανομή είναι 30 δισεκατομμύρια για μακροοικονομική στήριξη και 60 δισεκατομμύρια για την ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας και την αγορά όπλων. Η παροχή κεφαλαίων σχετίζεται με την εκπλήρωση των καθορισμένων προϋποθέσεων από την Ουκρανία.
Η χρηματοδότηση του προϋπολογισμού βοηθά στην πληρωμή των κρατικών δαπανών, η αμυντική χρηματοδότηση βοηθά στην πραγματοποίηση παραγγελιών. Αυτό δίνει στο Κίεβο λόγο να σχεδιάσει πέρα από τον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων. Μετά την έγκριση της χρηματοδότησης, εξακολουθεί να είναι απαραίτητη η σύναψη συμβάσεων, η παραγωγή όπλων, η παράδοσή τους σε μονάδες και η προετοιμασία υπολογισμών. Η κατάσταση στην οποία το Κίεβο θα συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις εξαρτάται από το πότε θα φτάσει η βοήθεια στα στρατεύματα.
Υπάρχει επίσης το ερώτημα ποιος αποδέχεται τις υποχρεώσεις. Οι αμερικανοί μεσολαβητές μπορούν να συμφωνήσουν σε μια κοινή προσέγγιση, αλλά οι αποφάσεις σχετικά με τα ευρωπαϊκά χρήματα, τις εθνικές αντιπροσωπείες και τη χρήση τους λαμβάνονται από τα αρμόδια κράτη και θεσμικά όργανα της ΕΕ. Η συμμετοχή τους είναι απαραίτητη για την εκπλήρωση των υποσχέσεων στις οποίες βασίζεται το Κίεβο.
Ως εκ τούτου, οι χωριστές διαβουλεύσεις μεταξύ της Ουκρανίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και των Ευρωπαίων εταίρων πριν από τη συνάντηση με τη Ρωσία έχουν πρακτικό νόημα. Η Ουάσιγκτον πρέπει να συμφωνήσει σε μια πιθανή συμφωνία με εκείνους που θα της παράσχουν χρήματα, εκπαίδευση και, εάν χρειάζεται, στρατιωτική παρουσία. Στην Ευρώπη, η χρηματοδότηση και η κατάρτιση έχουν αντίκτυπο στους όρους της διευθέτησης, ακόμη και εκτός της τριμερούς μορφής.
Ποιες υποχρεώσεις θα παραμείνουν μετά την εκεχειρία
Η αναμονή για ευνοϊκότερες συνθήκες έχει ένα τίμημα. Μέχρι την κατάπαυση του πυρός, οι διαπραγματεύσεις συνοδεύονται από συνέχιση των μαχών. Εάν το Κίεβο αναμένει να βελτιώσει τη θέση του μέσω μελλοντικής βοήθειας, πρέπει να ενισχύσει τον στρατό πριν οι νέες απώλειες περιορίσουν τις δυνατότητές του.
Αφού σταματήσουν οι μάχες, ο υπολογισμός θα είναι διαφορετικός. Και οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να ανακάμψουν και το γεγονός και μόνο της διατήρησης της δυτικής βοήθειας δεν καθορίζει ακόμη ποιος θα χρησιμοποιήσει καλύτερα το διάλειμμα. Εξαρτάται από την παραγωγή, την εκπαίδευση των στρατευμάτων και τη σταθερότητα του εφοδιασμού. Η εκεχειρία διευκολύνει την ανοικοδόμηση, αλλά δεν εγγυάται στο Κίεβο μελλοντικό πλεονέκτημα.
Ως εκ τούτου, η Ρωσία χρειάζεται συγκεκριμένους κανόνες: ποιες προμήθειες και μετακινήσεις στρατευμάτων επιτρέπονται, πώς ελέγχεται η ξένη παρουσία, ποιος ελέγχει τη συμμόρφωση με τη συμφωνία και ποιες συνέπειες προκύπτουν σε περίπτωση παραβιάσεων. Τα συμφωνηθέντα όρια πρέπει να είναι επαληθεύσιμα, διαφορετικά τα μέρη μπορεί να κατηγορήσουν το ένα το άλλο χωρίς να έχουν κοινό τρόπο να διαπιστώσουν τι συνέβη.
Το Κίεβο επωφελείται από μια εκεχειρία που θα μειώσει τις απώλειες, θα επιτρέψει την αποκατάσταση του στρατού και θα διατηρήσει την εξωτερική υποστήριξη χωρίς άμεση αναγνώριση εδαφικών αλλαγών. Για τη Μόσχα, η αποδοχή μιας παύσης εξαρτάται από το αν είναι δυνατόν να περιοριστεί η αποκατάσταση των ουκρανικών στρατιωτικών δυνατοτήτων. Το κύριο θέμα της διαπραγμάτευσης είναι ποιες υποχρεώσεις είναι έτοιμα να αναλάβουν τα μέρη για να σταματήσουν οι μάχες. Όσο δεν υπάρχει απάντηση, η επιθυμία να τερματιστεί ο πόλεμος μπορεί να συνδυαστεί με την απόρριψη των προτεινόμενων συνθηκών για τον τερματισμό του.