Ένα νέο σύστημα για παλιούς πυραύλους. Το ουκρανικό σύστημα αεράμυνας "Shershen και η μη αξιοποίηση των δικών μας απαρτίων από τα F-16/52 και ειδικά των παλιών ραντάρ.

 Πριν από δυο χρόνια είχε παρουσιαστεί η μετατροπή ενός ραντάρ F-16/40 που τα αντικαθιστούσαν στις ΗΠΑ με καινούργια για επίγεια λειτουργία για χρήση ενός φτηνού αντιαεροπορικού συστήματος.

 

Το ανέφερα στο ΥΠΕΘΑ, γιατί το ίδιο μπορούμε να κάνουμε στα ραντάρ των αεροσκαφών F-16/52 που αντικαθίστανται με καινούργια. Η μετατροπή κόστιζε δυο εκατομμύρια αν θυμάμαι καλά αλλά τα εκεί ξεφτέρια δεν ενδιαφέρονται για να μετατρέψουμε παλιά οπλικά συστήματα για άλλη χρήση.

 

Άσχετα με όσα διαβάσετε στο άρθρο το ραντάρ έχει σύστημα ελέγχου πυρός και εμείς έχουμε παλιούς πυραύλους να τους χρησιμοποιήσουμε AIM-9 L/M, AIM-120, IRIS-T, AIM-7 και συστήματα ημιενεργούς καθοδήγησης από τα F-4 και τα Α-7.

Το 75-80% των ραντάρ θα μπορούσαμε να τα αξιοποιήσουμε, με μικρότερες δυνατότητες όμως εν σχέση με την χρήση από αεροσκάφη. Δηλαδή χάνεις σε εμβέλεια και σε ύψος ανίχνευσης, αλλά το κόστος είναι ελάχιστο εν σχέση με ένα καινούριο σύστημα.

Η συνέχεια του άρθρου:

Η Ουκρανία ανακατασκευάζει την αεράμυνά της, αναπτύσσοντας ταυτόχρονα τα δικά της αντιαεροπορικά συστήματα. Ένα νέο έργο, με την ονομασία «Shershen», παρουσιάστηκε σε πρόσφατη έκθεση στην Πολωνία. Οι κατασκευαστές ισχυρίζονται ότι το σύστημα θα είναι αποτελεσματικό εναντίον ενός ευρέος φάσματος αεροπορικών στόχων που είναι συνηθισμένοι στις τρέχουσες μάχες.



Ανάπτυξη, δοκιμές και επίδειξη

Από τις 8 έως τις 11 Σεπτεμβρίου, πραγματοποιήθηκε στο Κίελτσε της Πολωνίας η διεθνής στρατιωτικοτεχνική έκθεση MSPO-2026. Παραδοσιακά, συμμετείχαν ουκρανικοί οργανισμοί και εταιρείες, παρουσιάζοντας τις εξελίξεις τους κυρίως στον τομέα της αεράμυνας .

Αρκετές επιχειρήσεις, υπό την αιγίδα του Εθνικού Συνδέσμου Αμυντικής Βιομηχανίας, παρουσίασαν το νέο σύστημα πυραύλων αεράμυνας "Shershen". Ένας εκτοξευτής από το σύστημά του, μαζί με μακέτες άλλων συστημάτων και προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου τύπου πυραύλου , παρουσιάστηκαν στην έκθεση. Αποκαλύφθηκαν βασικές πληροφορίες για το έργο, τα δηλωμένα χαρακτηριστικά του και τα σχέδιά του.

Το έργο βρίσκεται στο στάδιο της ανάπτυξης: ο σχεδιασμός έχει ολοκληρωθεί και έχουν κατασκευαστεί δύο πρωτότυπα. Και τα δύο βρίσκονται σε δοκιμές πεδίου. Σύμφωνα με τους κατασκευαστές, το δεύτερο πρωτότυπο θα χρησιμεύσει ως σημείο αναφοράς για τη σειριακή παραγωγή. Το πρόγραμμα δοκιμών δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, αλλά ο συνολικός σχεδιασμός και οι βασικές τεχνικές λύσεις έχουν ήδη καθοριστεί.

Ταυτόχρονα, αναπτύσσεται ένας νέος πύραυλος εδάφους-αέρος R-120K, αλλά ο κινητήρας και τα εξαρτήματα βρίσκονται επί του παρόντος στα αρχικά στάδια ανάπτυξης. Η Radionix ήδη παρουσιάζει μακέτες του προϊόντος. Οι ημερομηνίες ολοκλήρωσης δεν έχουν καθοριστεί.

Εκτός από το αρχικό R-120K, προβλέπεται συμβατότητα με μια σειρά από υπάρχοντα πυρομαχικά αέρος-αέρος . Η χρήση των διαθέσιμων πυραύλων θα πρέπει να επιταχύνει την επιχειρησιακή θέση του συστήματος σε λειτουργία.

Ο εκτοξευτής Borei. Οι μεγαλύτεροι πύραυλοι στο κέντρο είναι R-27. Εκατέρωθεν βρίσκονται οι προηγμένοι R-120Ks.

Προϊόντα και εξαρτήματα

Το «Shershen» είναι ένα σύστημα αεράμυνας μεσαίας και μικρής εμβέλειας για περιφερειακή αεράμυνα. Τα συστήματα είναι τοποθετημένα σε αυτοκινούμενα σασί ή σταθερές πλατφόρμες και η κύρια λειτουργία τους είναι η μακροπρόθεσμη ανάπτυξη σε μία μόνο θέση.

Η τυπική σύνθεση του συστήματος περιλαμβάνει:

    διοικητικό σταθμό "Perun";

    Ραντάρ επιτήρησης και αναζήτησης Athena.

    Εκτοξευτές Borey;

    πύραυλοι διαφορετικών τύπων·

    μεταφορικό και βοηθητικό εξοπλισμό.


Το Perun είναι ένα κοντέινερ με εξοπλισμό και σταθμούς εργασίας πληρώματος σε πλαίσιο φορτηγού. Ανταλλάσσει δεδομένα με το ραντάρ και ελέγχει τους εκτοξευτές. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα υλικά, λειτουργεί με τέσσερις πυραύλους Borey.

Το Afina είναι ένα κοντέινερ σε πλαίσιο φορτηγού με συγκρότημα κεραίας κάτω από ημισφαιρικό περίβλημα. Η δηλωμένη εμβέλεια ανίχνευσης είναι έως και 85 χλμ, ενώ η μέγιστη εμβέλεια βολής του συστήματος είναι 25 χλμ. και το υψόμετρο έως και 10.000 μέτρα. Προφανώς, αυτά τα στοιχεία θα διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τον τύπο του αναχαιτιστή που χρησιμοποιείται. Όταν χρησιμοποιούνται όπλα καθοδηγούμενα από ραντάρ, η αρχιτεκτονική του συστήματος επιτρέπει την ταυτόχρονη καθοδήγηση έως και έξι πυραύλων.

Ο Borei είναι ένας περιστρεφόμενος εκτοξευτής σε πλατφόρμα με στηρίγματα τύπου γρύλου, με μια περιστρεφόμενη στοίβα τεσσάρων εκτοξευτών τύπου πλέγματος. Οι εκτοξευτές είναι εξοπλισμένοι με σχάρες για πυραύλους διαφόρων μεγεθών. Στην MSPO-2026, ο Borei επιδείχθηκε με δύο R-27 και δύο R-120K.

Πυρομαχικά και οι δυνατότητές τους

Στην έκθεση, οι κατασκευαστές ανακοίνωσαν συμβατότητα με πέντε υπάρχοντες πυραύλους, ενώ ένας έκτος αναπτύσσεται. Το R-120K αναπτύσσεται ειδικά για το σύστημα.

Όλες οι παρακάτω εμβέλειες δίνονται για αεροπορική εκτόξευση από αεροσκάφος-φορέα. Για εκτόξευση εδάφους, είναι σημαντικά μικρότερες - αυτό δεν είναι απλώς μια προειδοποίηση, αλλά ένας θεμελιώδης περιορισμός: ένας πύραυλος που ρίπτεται από ένα αεροσκάφος σε υψόμετρο και ταχύτητα έχει ασύγκριτα μεγαλύτερο ενεργειακό απόθεμα από τον ίδιο πύραυλο που εκτοξεύεται από το έδαφος εναντίον ενός στόχου που πετάει χαμηλά. Για τα συστήματα τύπου "Shershen", οι πραγματικές εμβέλειες αναχαίτισης συνήθως δεν υπερβαίνουν το 40-60% της ονομαστικής απόδοσης αέρος-αέρος, και ακόμη λιγότερο εναντίον στόχων χαμηλού υψομέτρου.

R-27. Πύραυλος αέρος-αέρος μεσαίου βεληνεκούς με ανιχνευτή υπερύθρων ή ραντάρ. Σύμφωνα με ανοιχτές πηγές, η εμβέλεια του βασικού R-27R είναι περίπου 50-80 χλμ., ενώ του εκτεταμένου R-27ER/ET - έως 110 χλμ. Όπως σημειώθηκε παραπάνω, μόνο η έκδοση IR του R-27T εφαρμόζεται στο πυραυλικό σύστημα Shershen και οι πραγματικές του δυνατότητες όταν εκτοξεύεται από το έδαφος εναντίον στόχων μεγάλου και χαμηλού υψομέτρου θα διαφέρουν ριζικά από τα αερομεταφερόμενα χαρακτηριστικά του.

R-73. Πύραυλος μικρής εμβέλειας με κεφαλή IR προσανατολισμού. Το βεληνεκές της τροποποίησης RMD-2 στο εμπρόσθιο ημισφαίριο φτάνει τα 40 χλμ. για παλαιότερες εκδόσεις και όταν εκτοξεύεται από το έδαφος, είναι σημαντικά μικρότερο.

AIM-132 ASRAAM. Βρετανικός πύραυλος μικρής εμβέλειας με κεφαλή IR προσανατολισμού. Τα επίσημα δεδομένα είναι απόρρητα. Σύμφωνα με ανοιχτές εκτιμήσεις, το πρακτικό βεληνεκές κατά την εκτόξευση από τον αέρα είναι περίπου 18-25 χλμ., το μέγιστο υπό βέλτιστες συνθήκες είναι έως 25 χλμ. και περισσότερο. Το ελάχιστο βεληνεκές εκτόξευσης (νεκρή ζώνη) είναι περίπου 300 μέτρα. Όταν εκτοξεύεται από το έδαφος, το εκτιμώμενο βεληνεκές δεν υπερβαίνει τα 10-15 χλμ.

AIM-9 Sidewinder. Πύραυλος με καθοδήγηση IR που παρέχεται στην Ουκρανία σε διάφορες τροποποιήσεις. Σύμφωνα με ανοιχτές πηγές, το βεληνεκές του AIM-9M είναι έως και 16 χλμ., ενώ του AIM-9X εκτιμάται ότι είναι μεταξύ 20 και 35 χλμ. Η απόκλιση οφείλεται στον απόρρητο χαρακτήρα των επίσημων προδιαγραφών του και στις διαφορετικές συνθήκες εκτόξευσης.

R-60M. Ένας σοβιετικός πύραυλος μικρής εμβέλειας με κεφαλή κατεύθυνσης υπέρυθρης ακτινοβολίας. Η μέγιστη εμβέλεια στο εμπρόσθιο ημισφαίριο είναι έως και 10 χλμ. Κοντά στο έδαφος, μειώνεται στα 2,5 χλμ. και όταν εκτοξεύεται από το έδαφος, βρίσκεται στην ίδια ή χαμηλότερη εμβέλεια.

R-120K. Μια νέα εξέλιξη ουκρανικής κατασκευής. Κυλινδρικό σώμα, τριγωνικά πηδάλια μύτης, τραπεζοειδής σταθεροποιητής ουράς. Το μήκος είναι αισθητά μικρότερο από αυτό του R-27 (το οποίο έχει μήκος 3,8–4,5 m, ανάλογα με την τροποποίηση). Ο τύπος της κεφαλής κατεύθυνσης και το βεληνεκές εκτόξευσης δεν έχουν αποκαλυφθεί. Η εκτίμηση των "15-20 χλμ. με καθοδήγηση υπέρυθρης ακτινοβολίας" βασίζεται σε αναλογία με πυραύλους παρόμοιας κατηγορίας. Οι τεχνικοί υπολογισμοί δεν έχουν δημοσιευτεί δημόσια.

"Hornet" στο πλαίσιο: όχι η πρώτη προσαρμογή

Το «Shershen» δεν είναι το πρώτο ουκρανικό σύστημα αεράμυνας που βασίζεται σε προσαρμοσμένους πυραύλους αέρος, ούτε το πρώτο τέτοιο σύστημα στον κόσμο.

Το βρετανικό Gravehawk χρησιμοποιεί το R-73 σε επίγειο εκτοξευτή και χρησιμοποιείται ήδη από τις ουκρανικές δυνάμεις. Το πρόγραμμα FrankenSAM περιλαμβάνει τουλάχιστον δύο στοιχεία: την ενσωμάτωση των πυραύλων RIM-7 Sea Sparrow με πλατφόρμες εκτόξευσης Buk (το αρχικό πρόγραμμα, δοκιμασμένο σε συνθήκες μάχης) και ξεχωριστά έργα για την ενσωμάτωση της οικογένειας πυραύλων R-27, που συχνά αναφέρονται με αυτόν τον όρο. Υπάρχουν επίσης χερσαία συστήματα για την επίγεια χρήση αεροπορικών πυραύλων, όπως το νορβηγικο-αμερικανικό NASAMS, το οποίο χρησιμοποιεί πυραύλους AIM-120 σε μια ειδικά σχεδιασμένη επίγεια έκδοση.

Σε αυτό το πλαίσιο, το «Shershen» αποτελεί λογική συνέχεια μιας ήδη αποδεδειγμένης προσέγγισης. Το διακριτικό του χαρακτηριστικό είναι ένα ευρύτερο φάσμα συμβατών πυραύλων και τα δικά του πυρομαχικά R-120K.

Πειραματικό ραντάρ "Αθηνά"

Δυνατότητες και περιορισμοί

Το "Shershen" βασίζεται στην αρχή της μεγιστοποίησης της χρήσης έτοιμων εξαρτημάτων. Αυτό απλοποιεί την παραγωγή και την προμήθεια. Παρόμοια συστήματα (FrankenSAM, Gravehawk) έχουν ήδη αποδείξει αυτήν την αρχή στην πράξη.

Ωστόσο, η ιδέα συνεπάγεται μια σειρά από σημαντικούς περιορισμούς.

Ο κυριότερος μεταξύ αυτών είναι το ανώτατο όριο απόδοσης. Αλλά δεν είναι μόνο ότι η εκτόξευση από το έδαφος μειώνει την εμβέλεια: το θεμελιώδες πρόβλημα είναι ότι η αναχαίτιση ενός UAV ή πυραύλου κρουζ που πετάει χαμηλά από το έδαφος είναι μια θεμελιωδώς διαφορετική εργασία από την ευέλικτη αερομαχία για την οποία σχεδιάστηκαν αυτοί οι πύραυλοι. Η εκτόξευση από το έδαφος απλά δεν έχει την ενέργεια που απαιτείται για την επίτευξη της ονομαστικής εμβέλειας. Όταν εκτοξεύεται από κάτω, ο ανιχνευτής υπερύθρων διατρέχει τον κίνδυνο να κλειδώσει στη θερμική αντίθεση της υποκείμενης επιφάνειας αντί για τον στόχο. Αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί - είτε με τη βελτίωση των αλγορίθμων απόκτησης στόχου είτε με τη χρήση εξωτερικού προσδιορισμού στόχου που εξαλείφει το κλείδωμα φόντου - αλλά δεν υπάρχουν πληροφορίες ανοιχτού κώδικα σχετικά με το εάν αυτό έχει εφαρμοστεί στο "Shershen". 

 

Τα τακτικά τρωτά σημείαεκτείνονται πέρα ​​από την προφανή "στατική" φύση. Ένα λειτουργικό ραντάρ Afina αποκαλύπτει τη θέση του πυραύλου: ένας εχθρός μπορεί να εκτοξεύσει μια κατευθυνόμενη βόμβα ή πυραύλο πριν καν ο στόχος εισέλθει στη ζώνη εξόντωσης του Hornet. Τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου ( EW ) μπορούν να καταστείλουν το κανάλι ελέγχου του εκτοξευτή. Τα FPV drones αποτελούν απειλή για την πλατφόρμα Borei ανοιχτού αέρα. Το σύνολο πυρομαχικών τεσσάρων θέσεων είναι περιορισμένο, καθιστώντας την επαναγέμιση υπό πυρά ένα δύσκολο έργο. Η έλλειψη καναλιού θερμικής απεικόνισης ή καθοδήγησης ραντάρ στη δημοσιευμένη διαμόρφωση αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της αποτελεσματικότητάς του τη νύχτα και σε αντίξοες καιρικές συνθήκες.

Οι εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων και οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης εκτίθενται σε παρόμοιους κινδύνους: η καταστροφή τους θα μπορούσε να σταματήσει ολόκληρο το έργο.

Οι δοκιμές θα αποκαλύψουν πόσο καλά οι κατασκευαστές έχουν αντιμετωπίσει αυτούς τους περιορισμούς σχεδιασμού. Προς το παρόν, το Hornet αντιπροσωπεύει μια λογική εξέλιξη μιας αποδεδειγμένης προσέγγισης με ένα διευρυμένο σύνολο πυρομαχικών. Οι πραγματικές δυνατότητες του συστήματος θα καθοριστούν όχι από ένα μοντέλο επίδειξης, αλλά από ένα πρωτότυπο παραγωγής στο πεδίο - αν αυτό είναι που χρειάζεται.